En Son Haberler


Meslek Birlikleri ve Federasyon Hakkında Tüzük

MEVZUAT / Meslek Birlikleri ve Federasyon Hakkında Tüzük

MESLEK BİRLİKLERİ VE FEDERASYONLARI HAKKINDA TÜZÜK  (1)

BİRİNCİ KISIM - GENEL HÜKÜMLER

Amaç ve Kapsam

Madde 1- Bu Tüzük, fikir ve sanat eseri sahipleri ile bağlantılı hak sahipleri meslek birliklerinin ve federasyonlarının kurulmalarını, görevlerini, gelirlerini, denetlenmelerini, üye olma, üyelikten çıkma ve çıkarılma koşullarını, eser sahipleri ile bağlantılı hak sahiplerinin tazminat ve telif ücretlerinin dağıtım usullerini, birlik ve federasyonların çalışmalarına ilişkin diğer hususları düzenler.

Tanımlar

Madde 2- Bu Tüzükte geçen : 

a) Bakanlık : Kültür Bakanlığı, 

b) Federasyon : Kanun ve Tüzük hükümlerine göre kurulan fikir ve sanat eseri sahipleri ile bağlantılı hak sahipleri birlikleri üst kuruluşları,

c) Meslek Birlikleri (Birlik) : Fikir ve sanat eseri sahipleri ile bağlantılı hak sahiplerinin ortak çıkarlarını, korumak, Kanunla ile tanınmış hakların idaresini ve takibini, alınacak ücretlerin tahsilini ve hak sahiplerine dağıtımını sağlamak üzere Kanun ve Tüzük hükümlerine göre kurulmuş birlikler, 

d) Kanun : 5.12.1951 tarihli ve 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, 

e) Tüzük : Fikir ve Sanat Eseri Sahipleri ile Bağlantılı Hak Sahipleri Meslek Birlikleri ve Federasyonları Hakkında Tüzük, 

f) Eser Sahibi : Eseri meydana getiren gerçek kişi,

g) Bağlantılı hak sahibi : Eser sahibinin manevi ve mali haklarına zarar vermemek kaydıyla eser sahiplerinin haklarına komşu hak sahibi olan icracı sanatçılar, fonogram yapımcıları ve radyo-televizyon kuruluşları ile filmlerin ilk tespitini gerçekleştiren film yapımcıları,

h) Mali hak sahibi : Eser sahibi ile Kanunun 48 inci maddesi çerçevesinde mali hakları kullanma yetkilerini devralmış gerçek veya tüzel kişiler,

anlamında kullanılmıştır.

Tüzelkişilik

Madde 3- Birlikler ve federasyonlar, Bakanlıkça hazırlanan ve Bakanlar Kurulunca onaylanan tip statülere uygun biçimde düzenlenmiş tüzüklerinin eklendiği kuruluş bildirisinin Bakanlığa verilmesiyle tüzelkişilik kazanırlar.

Üyelerin temsili ve hakların takibi

Madde 4- Birlikler; kamu kurum ve kuruluşları, gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişileri ile ilişkilerinde, birliğe kayıtlı eser sahibi ve bağlantılı hak sahibinin haklarının takibinde, üyelerin devrettikleri haklar çerçevesinde yetkilidir.

Eser sahipleri ve bağlantılı hak sahipleri, birliğe devretmedikleri haklarını bireysel olarak da takip edebilirler.

Eser sahipleri ile bağlantılı hak sahiplerinin Kanunla tanınmış hakları ülke içinde Tüzük gereğince kurulan birlikler dışında başka birlik, dernek ve benzeri kuruluşlar tarafından takip edilemez.

Eser, icra, tespit ve yayınları izlemek 
Madde 5- Birlikler, üyelerine ait fikir ve sanat eserlerinin, icralarının, tespitlerinin ve yayınlarının kullanılmasını izlemek ve izinsiz kullananlar için gerekli girişimlerde bulunmakla yükümlüdür.

Uluslararası kuruluşlarla ilişkiler 
Madde 6- Birlikler ve federasyonların uluslararası meslek birliklerine üye olmaları, İçişleri ve Dışişleri Bakanlıklarının uygun görüşü alındıktan sonra Bakanlıkça izin verilmesine bağlıdır.

Birlikler ve federasyonlar; yurt dışındaki aynı amaçlı kamu kurum ve kuruluşlarıyla gerçek ve özel hukuk tüzel kişisi ve kurumlarıyla işbirliği yapabilirler. Bu işbirliği sonucunda yapacakları protokolleri Bakanlığa bildirirler.

İKİNCİ KISIM - MESLEK BİRLİKLERİNİN KURULMASI
 

Birinci Bölüm - Meslek Birliklerinin Alanları ve Kurulmaları

Birliklerin amaç ve alanları

Madde 7- Eser sahipleri ve bağlantılı hak sahipleri ortak çıkarlarını korumak, Kanun ile tanınmış hakların idaresi ve takibi ile alınacak tazminat ve telif ücretlerinin tahsili ile hak sahiplerine dağıtımını sağlamak amacıyla aşağıda belirlenen alanlarda birden fazla meslek birliği kurabilirler.

Meslek birliği alanları:

I- Eser sahipleri bakımından;

a) İlim ve edebiyat eserleri sahipleri,

b) Musiki eserleri sahipleri,

c) Güzel sanat eserleri sahipleri,

d) Sinema eserleri sahipleri,

e) İşleme ve derleme eser sahipleri.

II- Bağlantılı hak sahipleri bakımından;

a) İcracı sanatçılar,

b) Fonogram yapımcıları,

c) Radyo-televizyon kuruluşları,

d) Filmlerin ilk tespitini gerçekleştiren yapımcılar.

Yukarıda eser sahipleri ile bağlantılı hak sahipleri bakımından gösterilen her başlık meslek birliği kurulabilecek birer alandır.

Birliklerin kurulması

Madde 8- Birlik kurmak için birliklerin yönetim, denetim, teknik-bilim ve haysiyet kurullarının asil üye sayısının dört katı kadar eser sahibi veya icracı sanatçı gerçek kişi; aynı organların asil üye sayısının iki katı kadar yapımcı veya radyo-televizyon kuruluşu gerçek veya tüzel kişi Bakanlığa başvurmak zorundadırlar.

Aynı alanda başka bir meslek birliği kurulabilmesi için, yukarıdaki fıkrada belirtilen kurucu üye sayısından az olmamak kaydıyla ve o alanda kurulmuş en fazla üyesi olan meslek birliğinin üye sayısının üçte biri kadar gerçek veya tüzel kişi Bakanlığa başvurmak zorundadırlar.

Meslek birliği kuruluş başvurularında, birliğin adı, merkezi, adresi, kurucularının ad ve soyadlarıyla doğum yerleri, doğum tarihleri, meslek veya sanatları, uyrukları, ikametgahları belirtilir. Tüzel kişiler için ise, ticaret sicil kaydı ve vergi numarası, yayın kuruluşları için de Radyo-Televizyon Üst Kurulu kaydı istenir. Başvuruya ayrıca kurucuların nüfus cüzdanı örnekleri, birliğe asil üye olabilme niteliklerini taşıdıklarını gösteren imzalı beyanları ile kurucularınca imzalanmış birlik Tüzüğünün beş örneği eklenir. Başvuruda meslek birliğinin organlarının oluşmasına kadar görev yapacak geçici yönetim kurulu üyelerinin adı, soyadı ve ikametgahları ile yazışma ve tebligat almaya yetkili kişilerin adı soyadı ve adresleri de belirtilir.

Kuruluş bildirisi ve eklerinde, birlik tüzüğü ve kurucuların hukuki durumlarında mevzuata aykırılık bulunmadığı takdirde Bakanlıkça faaliyet izni verilir. Birlikler, bu izin verilmeden herhangi bir faaliyette bulunamazlar.

Bakanlıkça, kuruluş bildirisi ve eklerinde, birlik tüzüğü ve kurucuların hukuki durumlarında mevzuata aykırılık veya noksanlık saptandığı taktirde, bunların tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde giderilmesi yazı ile istenir. Bu süre içinde noksanlıkları giderilmeyen birliklerin feshi için Bakanlıkça genel hükümlere göre dava açılır.

Yapılan başvurular ile ilgili sonuçlar birliklere yazı ile bildirilir.

Birliğin ilk genel kurul toplantısı

Madde 9- Geçici yönetim kurulu birlik organlarının oluşmasına kadar birliğin işlerini yürütür ve birliği temsil eder. Ayrıcı üyelik niteliklerine ilişkin ölçütleri belirler.

Birlikler, Bakanlığa başvuru tarihinden ve en geç faaliyet izni verilmesinden itibaren altı ay içinde ilk genel kurul toplantılarını yapmak ve organlarını oluşturmak zorundadırlar.

Bu zorunluluğa uyulmaması halinde, birliğin feshi için Bakanlıkça genel hükümlere göre dava açılır.

 
İkinci Bölüm - Birlik Üyeliği

Üye olma hakkı ve yükümlülükleri

Madde 10- Tüzükte öngörülen nitelikleri taşıyan herkes birliğe üye olabilir. Üyeler, Tüzüğün 13 üncü ve 14 üncü maddelerinde öngörülen kısıtlamalar dışında eşit haklara sahiptirler. Hiç kimse bir birliğe üye olmaya veya birlikte üye kalmaya zorlanamaz. Tüzel kişilerin üye olabilmeleri Türk yasalarına göre kurulmuş olmaları koşuluna bağlıdır. Aynı alandaki her eser türü için bir tek meslek birliğine üye olunur.

Eser sahipleri, icracı sanatçılar, ses taşıyıcısı yapımcıları ve radyo-televizyon kuruluşları ile filmlerin ilk tespitini gerçekleştiren yapımcılar yarattıkları, icra ettikleri veya yapımcılığını üstlendikleri eser çeşitleri bakımından farklı birliklere üye olabilirler.

Üyeler, genel kurulca belirtilen giriş ödentisini ve yıllık ödentiyi ödemekle yükümlüdürler.

Üyelik türleri

Madde 11- Birlikte, asil üyeler yanında yararlanan üyeler ve aday üyeler de bulunabilir.

Asil üye

Madde 12- Birliğe asil üye olabilmek için aşağıdaki nitelikleri taşımak gerekir:

a) Eser sahibi veya bağlantılı hak sahibi gerçek veya tüzel kişi olmak,

b) Medeni hakları kullanma ehliyetine sahip olmak,

c) Birliklerin koyacağı ölçütlere uygun olmak,

d) Yapımcı ve yayın kuruluşları bakımından, en az altı aydan beri ticaret siciline kayıtlı olarak fiilen üretimde bulunmak.

Yararlanan üye 
Madde 13- Yararlanan üyeler aşağıda gösterilmiştir:

a) Eseri meydana getirmeyen ancak, miras ya da devren iktisap yoluyla veya doğrudan eserin mali haklarını kullanma yetkisine sahip olan kişiler.

b) Medeni haklarını kullanma ehliyetine sahip olmayanlar adına velileri ya da vasileri.

Yararlanan üyeler birlik organlarında görev alamazlar, oy kullanmamak koşuluyla genel kurula katılabilirler.

Aday üyeler

Madde 14- 12 inci maddenin (d) bendinde sayılanlar, aynı bentte belirtilen altı ay süreyle aday üye olabilirler. Bu süre içinde genel kurulda oy kullanamaz ve yönetim organlarında görev alamazlar, yönetim kurulu kararı ile altı aydan sonra asil üyeliğe geçebilirler.

Üyelik başvurusu ve kabul

Madde 15- Üye olmak isteyen gerçek ve tüzelkişiler, üye olmak istedikleri birliğe yazılı olarak başvururlar. Kanunda, Tüzükte ve başvurulan birliğin Tüzüğünde öngörülen nitelik ve ölçütleri taşıyanlar üyeliğe kabul edilirler. Başvurular yönetim kurulunca karara bağlanır ve başvuru tarihinden itibaren otuz gün içinde ilgileye yazı ile duyurulur.

Üyeliğe kabul edilenler, asil yararlanan ve aday üyeler için ayrı ayrı tutulan defterlere sıra numarası ile yazılırlar.

Üyelik uyuşmazlığı

Madde 16- Başvuranın hangi birliğe üye olabileceği konusunda birlikler arasında çıkacak uyuşmazlıklar, o alanda kurulmuş olan federasyonca karara bağlanır. Bu alanda federasyon kurulmamışsa uyuşmazlık Bakanlık kararı ile çözümlenir. Birliklerle üyeleri arasındaki üyelikle ilgili uyuşmazlıklar birlik genel kurulunda çözümlenir.

Üyeliğin sona ermesi ve ilişkilerin tasfiyesi

Madde 17- Üyelik, ölüm, tüzelkişiliğin sona ermesi, üyelikten çekilme veya üyelikten çıkarılma ile sona erer. Bu durumda, üyelik kaydı yönetim kurulu kararıyla açıklaması da yapılarak defterden silinir.

Üyeliği sona erenler ile birliğin karşılıklı yükümlülükleri, yetki belgelerinin sonuncusunun süresinin bitiminden itibaren bir yıl süre ile devam eder.

Üyelikten çekilme

Madde 18- Üyeler, yazılı başvuru ile birlikte üyeliğinden çekilme isteğinde bulunabilirler. Üyelik, bu başvuruyla sona erer.

Üyelikten çıkarma ve itiraz

Madde 19- Asil, yararlanan ve aday üyeler aşağıdaki hallerde yönetim kurulunun önerisi ve haysiyet kurulu kararıyla üyelikten çıkarılırlar:

a) Kasıtlı eylem ve davranışlarıyla birliğin çalışmasını, amaçlarını gerçekleştirmesine engel olmak.

b) Yazılı uyarıya rağmen bir yıl süresince üyelik ödentisini vermemek.

c) Yetki belgesine aykırı davranışlarını, yazılı uyarıya rağmen sürdürmek.

d) Asil üyeler yönünden özür bildirmeksizin arka arkaya üç genel kurul toplantısına katılmamak.

Çıkarılma kararı noter aracılığıyla yedi gün içinde ilgiliye bildirilir.

 
Üçüncü Bölüm - Birlik Organları
 

Birlik organları

Madde 20- Birliklerin zorunlu organı şunlardır:

a) Genel kurul,

b) Yönetim kurulu,

c) Denetleme kurulu,

d) Teknik-bilim kurulu,

e) Haysiyet kurulu.

Birlikler, tüzüklerinde gösterilmek kaydıyla ihtiyari organlar da oluşturabilirler.

Genel kurul

Madde 21- Genel kurul birliklerin asil üyelerinden oluşur.